Co jeszcze chciałbyś wiedzieć na temat
nietolerancji pokarmowych IgG-zależnych?
Zaproponuj swój temat
Dziękujemy za Twoją propozycję!
Dołącz do nas i bądź zawsze na bieżąco
Zaznacz stronę

Sprawdź, gdzie zrobisz badanie

Jeden z mikroelementów – żelazo

Rola żelaza

Żelazo występuje przede wszystkim w hemoglobinie  – białku zawartym w krwinkach czerwonych, których zadaniem jest transport tlenu w organizmie. Można więc powiedzieć, że pierwiastek ten umożliwia nam oddychanie. Jest to najważniejsza, ale nie jedyna rola żelaza. Mikroelement ten odpowiada także za prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, ponieważ wspomaga obronę przeciwbakteryjną. Co ciekawe, dzienne zapotrzebowanie na żelazo jest znacznie wyższe u kobiet niż u mężczyzn. Dokładne informacje na ten temat znajdziesz tutaj:

Niedobór żelaza

Anemia, czyli niedokrwistość, wynikająca z niedoboru żelaza, to stan charakteryzujący się obniżeniem stężenia hemoglobiny oraz innych parametrów układu czerwonokrwinkowego. Początkowo następuje stopniowe zmniejszanie się zapasów żelaza w organizmie, a następnie całkowite ich wyczerpanie, co prowadzi do jawnej niedokrwistości. Wśród przyczyn deficytu żelaza wymienia się jego zwiększoną utratę, spowodowaną np. przez krwotoki, krwawienie menstruacyjne, zwiększenie zapotrzebowania lub upośledzone wchłanianie. Najczęściej jednak wynika to z niewystarczającej ilości żelaza w diecie. Przyczynia się do tego współczesny sposób odżywiania, oparty na żywności wysoko przetworzonej, która w trakcie procesów technologicznych traci wiele składników mineralnych. Niedobór żelaza objawia się bladością warg i skóry, a także osłabieniem umysłowym i trudnościami w zapamiętywaniu. Takie osoby szybko się męczą i mają niską odporność.

Nadmiar żelaza

Nadmierne gromadzenie się żelaza w organizmie nazywamy hemochromatozą. W większości przypadków jest to choroba wrodzona. Kluczową rolę sprawczą przypisuje się tu mutacjom genu HFE. Hemochromatoza polega na odkładaniu się żelaza w narządach takich jak: wątroba, trzustka, mięsień sercowy czy kora nadnerczy. U kobiet objawia się w późniejszym wieku, czyli po okresie menopauzy, ponieważ w wyniku krwawienia miesięcznego oraz porodów organizm w naturalny sposób traci pewną ilość żelaza zgromadzonego w tkankach.

Źródła żelaza

Najwięcej żelaza znajdziemy w produktach pochodzenia zwierzęcego, przede wszystkim w wołowinie (rozbratel) i cielęcinie, a także w podrobach wieprzowych (wątroba, nerki, serce) oraz wyrobach zawierających krew, takich jak kaszanka. Wśród warzyw dużą zawartością żelaza charakteryzują się przede wszystkim nasiona roślin strączkowych, np. soja, soczewica, fasola czy groch. Są one zamiennikiem mięsa w zbilansowanej diecie wegetariańskiej. Dobrym źródłem tego mikroelementu jest także koper ogrodowy, szpinak, boćwina, groszek zielony oraz nać pietruszki, która w 100 g zawiera 5 mg żelaza. Bogate w żelazo są również suszone owoce, orzechy i nasiona. Warto tu wymienić pestki dyni, orzechy pistacjowe oraz mak niebieski. Poleca się także spożywanie kakao, gdyż w 100 g (16% tł.) zawiera aż 10,7 mg żelaza.

Pamiętaj

Istnieją dwa typy żelaza: hemowe i niehemowe. Przyswajalność żelaza hemowego, znajdującego się w produktach pochodzenia zwierzęcego, wynosi ok. 20%. Bardzo dobrą – bo osiągającą ok. 50% – biodostępnością (terminem tym określa się stopień wchłaniania danej substancji czy składnika odżywczego do krwiobiegu) tego mikroelementu charakteryzuje się mleko matki. Z kolei żelazo niehemowe jest dużo trudniej przyswajalne (tylko w ok. 5%), a jego źródłem są produkty roślinne.

Przyswajanie żelaza maleje w obecności m.in. kwasów fitynowych, fosforanów i białek kazeinowych czy serwatkowych, a zwiększa się w przypadku niedoboru tego pierwiastka w organizmie lub niskiego pH soku żołądkowego, a także w obecności witaminy C oraz aminokwasów takich jak histydyna czy lizyna.

Piśmiennictwo:
Ciborowska H., Rudnicka A.: Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, Warszawa 2004.
Huch R., Schaefer R.: Niedobór żelaza i niedokrwistość z niedoborów żelaza, MedPharm, Wrocław 2008.
Materiały laboratorium genetycznego Euroimmun DNA: http://www.euroimmundna.pl/hemochromatoza-wrodzona.

Zapisz się na newsletter
Chcesz wiedzieć więcej o testach na nietolerancje pokarmowe?
Chętnie odpowiem na Twoje pytania.
*Twój numer telefonu nie będzie wykorzystywany w celach marketingowych
Dziękuję za zgłoszenie
i do usłyszenia wkrótce :)