Co jeszcze chciałbyś wiedzieć na temat
nietolerancji pokarmowych IgG-zależnych?
Zaproponuj swój temat
Dziękujemy za Twoją propozycję!
Dołącz do nas i bądź zawsze na bieżąco
Zaznacz stronę

Sprawdź, gdzie zrobisz badanie

Owies – właściwości

Owsianka na mleku z dodatkiem orzechów i owoców to idealne śniadanie – zarówno dla małych dzieci, jak i dla osób dorosłych dbających o sylwetkę czy sportowców. To zdrowy start i energia na cały dzień. Pamiętajmy jednak, żeby wybierać płatki owsiane zwykłe lub górskie, a nie błyskawiczne, ponieważ z powodu mniejszego przetworzenia ziaren zawierają one zdecydowanie więcej błonnika, minerałów i witamin. Większość polskich upraw owsa jest wykorzystywana na pasze dla zwierząt. Z małej części przeznaczonej na konsumpcję produkuje się płatki, kasze oraz otręby. Bardzo często można spotkać owies także w produktach zawierających mieszanki różnych zbóż, np. w pieczywie i musli. W Polsce spożycie produktów owsianych jest na dosyć niskim poziomie, jednak na szczęście rośnie z roku na rok, co zapewne podyktowane jest większą świadomością społeczeństwa i zmianą nawyków na zdrowsze. I bardzo dobrze, bo owies to bogactwo błonnika, witamin i minerałów, a także wzór prawidłowego bilansu tłuszczów, białka i węglowodanów.

W porównaniu z innymi zbożami owies zawiera mniej węglowodanów. Proporcje zostały przesunięte na rzecz dobroczynnych tłuszczów oraz białka o dobrym składzie aminokwasowym. Z węglowodanów w owsie dominuje skrobia, której jest o ok. 10% mniej niż w innych zbożach.

Duży udział procentowy tłuszczu jest reprezentowany przez tzw. dobre tłuszcze, czyli niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe – w skrócie NNKT. Składniki te, jak sama nazwa wskazuje, są niezbędne do utrzymania prawidłowego stanu zdrowia. Liczne badania wskazują na zbawienne działanie produktów owsianych na gospodarkę lipidową. Regularnie spożywana porcja owsianki zmniejsza stężenie cholesterolu całkowitego oraz LDL we krwi, a to z kolei obniża ryzyko choroby niedokrwiennej serca nawet o 10%.

Rewelacyjny skład aminokwasowy owsa powoduje, że jest on pożądanym składnikiem diety osób ćwiczących i dbających o sylwetkę oraz utworzenie masy mięśniowej. 100 g płatków pokrywa dzienne zapotrzebowanie na 7 z 10 aminokwasów egzogennych, w tym lizyny, treoniny oraz metioniny.

Owies jest także doskonałym źródłem błonnika. Dzielimy go na 2 frakcje: rozpuszczalną i nierozpuszczalną. Część rozpuszczalną stanowi w dużym odsetku beta-glukan. Spośród wszystkich zbóż to właśnie owies zawiera go najwięcej. Działa on jak probiotyk – bakterie jelitowe żywią się nim i częściowo go rozkładają. Frakcja ta zwalnia czas pasażu, wiąże związki toksyczne, czyli działa odtruwająco. Dodatkowo chroni przed infekcjami i zwiększa odporność. Beta-glukan, czyli tworzący żel węglowodan, szczelnie powleka błonę śluzową przewodu pokarmowego, a dodatkowo jest odporny na działanie enzymów trawiennych. Tworzenie powłoki żelu w przewodzie pokarmowym opóźnia wchłanianie składników przez enterocyty. Sprawia to, że ma on korzystne działanie hipoglikemiczne, ważne nie tylko u cukrzyków, ale także w zdrowej, zbilansowanej diecie. Beta-glukan wzmacnia również system immunologiczny oraz zapobiega chorobie niedokrwiennej serca. Ułatwia gojenie ran i zapobiega infekcjom skórnym.

Z kolei część nierozpuszczalna zwiększa objętość treści pokarmowej w jelicie, pobudza ukrwienie jelit, wpływa na ich perystaltykę, przez co chroni przed zaparciami oraz zmniejsza ryzyko raka jelita grubego.

 

Owies jest dobrym źródłem wapnia, magnezu, fosforu oraz żelaza i krzemu. Nie bez znaczenia jest także bardzo niska zawartość sodu, co czyni produkty owsiane odpowiednimi dla osób z nadciśnieniem tętniczym.

To także bogate źródło witamin, przede wszystkim witaminy E, która jest świetnym antyoksydantem. Jej rolą jest zwalczanie wolnych rodników, dzięki czemu przeciwdziała między innymi nowotworom oraz chorobom układu krążenia.

Jak widzimy, działanie przeciwmiażdżycowe owsa jest wielotorowe – zarówno dzięki obecności witamin oraz tłuszczów NNKT, jak i dzięki beta-glukanowi. Synteza cholesterolu zostaje w tym przypadku zahamowana z powodu kwaśnej fermentacji, w której powstają znaczne ilości krótkołańcuchowych kwasów węglowych, takich jak masłowy, propionowy, octowy.

Czy gluten na pewno jest obecny tylko w 3 zbożach – czyli rzecz o owsie na diecie bezglutenowej

Na diecie bezglutenowej trzeba wykluczyć pszenicę, żyto i jęczmień. Owies z kolei jest naturalnie bezglutenowy. Z punktu widzenia budowy zawiera on w swoim składzie aweniny, czyli białka podobne do gliadynowych, ale o innym składzie aminokwasowym, dopuszczalnym na diecie bezglutenowej. Jednak z powodu częstego zanieczyszczenia owsa innym glutenowym zbożem, głównie pszenicą, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) traktuje owies jako zboże powszechnie zawierające gluten. Zanieczyszczenie upraw może wynikać między innymi z obecności samosiejek spowodowanych płodozmianem. Oznacza to, że już do młyna dostarczane jest ziarno owsa zmieszane z pewną ilością ziarna pszenicy. Owies może być zanieczyszczony także z powodu obecności innych zbóż w samym młynie oraz poprzez wykorzystanie zbóż glutenowych w tym samym zakładzie produkcyjnym. Rejonem, który słynie zarówno z czystych upraw, jak i wysokiej konsumpcji owsa, są kraje skandynawskie, przede wszystkim Finlandia.

Warto pamiętać, że w przypadku celiakii należy unikać każdego miligrama glutenu, bo już śladowe ilości powodują dysfunkcje w jelitach. Jeśli jednak dieta bezglutenowa jest podyktowana naszym wyborem, a nie wskazaniem medycznym, owies powinien gościć na naszych stołach. W takich przypadkach dozwolone są także produkty, które na etykiecie posiadają opis: Może zawierać śladowe ilości glutenu itp. W przypadku celiakii są to już produkty bezwzględnie zabronione. A sam owies, nawet ten opatrzony certyfikatem, celiacy powinni wprowadzać stopniowo, najlepiej dopiero w momencie, kiedy kosmki jelitowe zostaną zregenerowane.

W skrócie

Podsumowując, produkty owsiane powinny znaleźć się w naszej codziennej diecie jako element korzystnie wpływający na naszą sylwetkę i zdrowie, a także dobre samopoczucie. Działanie dobroczynne odczują przede wszystkim nasze jelita, serce wraz z układem krążenia oraz układ odpornościowy. Z kolei osoby chore na celiakię powinny bacznie przyglądać się produktom owsianym.

Zapisz się na newsletter
Chcesz wiedzieć więcej o testach na nietolerancje pokarmowe?
Chętnie odpowiem na Twoje pytania.
*Twój numer telefonu nie będzie wykorzystywany w celach marketingowych
Dziękuję za zgłoszenie
i do usłyszenia wkrótce :)