Zaznacz stronę

Sprawdź, gdzie zrobisz badanie

Składniki mineralne – wstęp

Składniki mineralne to egzogenne związki niezbędne dla naszego organizmu. Termin „egzogenne” oznacza, że organizm nie potrafi sam ich wyprodukować i muszą być dostarczane z zewnątrz, najlepiej z pożywieniem, ewentualnie w przypadku niedoborów – poprzez suplementację. Źródłem składników mineralnych są produkty spożywcze pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, a także sól kuchenna oraz woda pitna. Minerały nie dostarczają energii, ale pełnią różnorodne funkcje. Wchodzą w skład komórek, płynów ustrojowych, hormonów i enzymów. Są materiałem budulcowym, utrzymują równowagę kwasowo-zasadową, a także biorą udział w przenoszeniu tlenu czy w zachowaniu prawidłowej pobudliwości mięśni i nerwów. To właśnie one decydują o właściwościach kwaso- lub zasadotwórczych danego produktu. Charakter zakwaszający mają produkty bogate w chlor, fosfor i siarkę, czyli mięso, ryby, jaja, produkty zbożowe i sery. Alkalizujące czy zasadowe działanie mają z kolei produkty bogate w potas, magnez i wapń. Zaliczymy do nich mleko, warzywa i większość owoców.

Codziennie część składników jest usuwana z kałem i moczem, dlatego tak ważne jest ich regularne uzupełnianie. Warto zwrócić uwagę na fakt, że zawartość mikroelementów w danym produkcie spożywczym nie jest stała – w przypadku roślin i wody zależy od jakości gleby, a w przypadku produktów mięsnych od jakości pożywienia dostarczanego zwierzętom. Oczywiście obliczana jest średnia zawartość danego minerału dla każdego produktu, dzięki czemu wiemy, który produkt jest dobrym źródłem danego składnika mineralnego. Wyróżnić możemy minimum 14 niezbędnych minerałów, które ze względu na dzienne zapotrzebowanie dzielimy na makro- i mikroskładniki. Makroskładniki to te elementy, których dzienne zapotrzebowanie wynosi ponad 100 mg. Analogicznie, mikroskładniki to takie elementy, których dzienne zapotrzebowanie wynosi poniżej 100 mg.

Makroskładniki Mikroskładniki Mikroskładniki występujące w minimalnych ilościach
wapń żelazo nikiel
fosfor miedź chrom
magnez cynk selen
sód mangan cyna
potas molibden wanad
chlor kobalt fluor
jod krzem

Tabela 1. Podział składników mineralnych

Zmienna jest nie tylko zawartość minerału w produkcie spożywczym, ale również jego przyswajalność przez organizm. Różnice w tzw. biodostępności wynikają przede wszystkim z tego, w jaki sposób łączymy produkty spożywcze w posiłkach. Hamująco na wchłanianie działa między innymi obecność w posiłku kwasu szczawiowego, fitynianianów, duża ilość błonnika, a także nadmiar tłuszczu. Dla przykładu picie mocnej czarnej herbaty do posiłku zdecydowanie zmniejszy absorpcję magnezu. Jedząc kanapkę z serem i szynką, nie dostarczymy organizmowi żelaza, ponieważ wapń z sera konkuruje o miejsce wiązania z żelazem. Z kolei korzystnie dla przyswajalności żelaza zadziała równoczesne dostarczanie witaminy C, a w przypadku wapnia – witaminy D.

Ze względu na częstość występowania oraz ograniczenia przyswajania najczęściej występuje u ludzi niedobór wapnia, magnezu i żelaza. Niestety, deficyt tych składników mineralnych w diecie jest przyczyną różnorodnych schorzeń i nieodwracalnych zmian w organizmie.

Piśmiennictwo:
Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, Warszawa 2004.

Zapisz się na newsletter
Chcesz wiedzieć więcej o testach na nietolerancje pokarmowe?
Chętnie odpowiem na Twoje pytania.
*Twój numer telefonu nie będzie wykorzystywany w celach marketingowych
Dziękuję za zgłoszenie
i do usłyszenia wkrótce :)